สงครามราคาในแดนจิงโจ้: รัฐบาลออสเตรเลียปะทะยักษ์ค้าปลีก เพื่อ "ราคาที่เป็นธรรม"

ในช่วงปี 2024-2025 รัฐบาลออสเตรเลียได้เปิดฉากการต่อสู้ครั้งสำคัญกับ ซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่ (Major Supermarket Chains) อย่าง Woolworths และ Coles ซึ่งมีอำนาจเหนือตลาดสูง (Market Duopoly) เพื่อบรรเทาวิกฤตค่าครองชีพของประชาชน

ไทม์ไลน์การต่อสู้เพื่อลดค่าครองชีพ

• ปลายปี 2023 - ต้นปี 2024 : จุดเริ่มต้นวิกฤตและความไม่พอใจ

ภาวะเงินเฟ้อ ทำให้ราคาสินค้าอุปโภคบริโภคพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกัน ซูเปอร์มาร์เก็ตรายใหญ่ยังคงทำกำไรมหาศาล ทำให้เกิดเสียงวิจารณ์จากสาธารณชนและเกษตรกรว่ามีการ "โก่งราคา" (Price Gouging) 

• มกราคม 2024 : รัฐบาลสั่งสอบสวน

รัฐบาลออสเตรเลียสั่งการให้ คณะกรรมการแข่งขันและคุ้มครองผู้บริโภค (ACCC) ทำการ สอบสวน อย่างเป็นทางการเกี่ยวกับภาคส่วนซูเปอร์มาร์เก็ต โดยมุ่งเน้นที่โครงสร้างราคาและความสัมพันธ์ระหว่างราคาขายส่ง (เกษตรกร) กับราคาขายปลีก (ผู้บริโภค)

•  กุมภาพันธ์ - มีนาคม 2024 : การยกระดับกฎหมาย

รัฐบาลและพรรคฝ่ายค้านเริ่มผลักดันให้มีการปฏิรูปกฎหมายการแข่งขันทางการค้าครั้งใหญ่ รวมถึงการทบทวน "ประมวลจริยธรรมอาหารและของชำ" (Food and Grocery Code of Conduct) ให้มีผลบังคับใช้ที่เข้มงวดกว่าเดิม

• กันยายน 2024 : การเปิดโปงผลสอบเบื้องต้น

ACCC เผยแพร่รายงานเบื้องต้น ซึ่งชี้ให้เห็นถึงปัญหาการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรมและเสนอแนวทางแก้ไข

• มีนาคม 2025 : รายงานฉบับสมบูรณ์และการผลักดันกฎหมาย

 ACCC เสนอรายงานฉบับสมบูรณ์ต่อรัฐบาล รัฐบาลจึงประกาศแผนการที่จะ สั่งห้ามการโก่งราคาซูเปอร์มาร์เก็ต ที่ไม่เป็นธรรม โดยถือเป็นมาตรการบรรเทาค่าครองชีพที่สำคัญ

•  เมษายน 2025 : กฎหมายภาคบังคับเริ่มใช้

รัฐบาลทำให้ ประมวลกฎหมายภาคบังคับ สำหรับซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่ เพื่อให้เกษตรกรและซัพพลายเออร์ได้รับการปฏิบัติที่เป็นธรรมมากขึ้น

กลยุทธ์การต่อสู้ของรัฐบาล (เพื่อประชาชน)

การดำเนินการของรัฐบาลไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการปรับราคา แต่คือการ "ปรับสมดุลอำนาจ" ในตลาดค้าปลีก เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน

1. การใช้อำนาจตามกฎหมายเพื่อสืบสวน (ACCC Inquiry)

รัฐบาลใช้อำนาจทางกฎหมายของ ACCC ในการ เรียกเก็บข้อมูลภาคบังคับ จากซูเปอร์มาร์เก็ต เพื่อดูต้นทุน กำไร และโครงสร้างราคาอย่างละเอียด เป็นการใช้ความโปร่งใสมาต่อสู้กับอำนาจการตลาด

2. การทำให้การโก่งราคาเป็นสิ่งผิดกฎหมาย (Banning Price Gouging)

มาตรการสำคัญคือการเสนอกฎหมายที่ทำให้การที่ซูเปอร์มาร์เก็ตใช้ อำนาจตลาด เพื่อเรียกเก็บราคาที่สูงเกินควรและไม่สมเหตุสมผล (Excessive Pricing) ถือเป็นสิ่งผิดกฎหมาย โดยมีบทลงโทษที่รุนแรงถึง $10\%$ ของรายได้ต่อปีทั่วโลก เพื่อป้องปรามบริษัทไม่ให้แสวงหากำไรจากความเดือดร้อนของประชาชน

3. การส่งเสริมการแข่งขัน (Promoting Competition)

นายกรัฐมนตรีได้เชิญชวนให้ บริษัทซูเปอร์มาร์เก็ตต่างชาติ เข้ามาลงทุนในออสเตรเลีย เพื่อกระตุ้นให้เกิดการแข่งขันมากขึ้นในตลาด ซึ่งจะนำไปสู่ราคาที่ถูกลงสำหรับผู้บริโภค

---

บทบาทของบริษัทซูเปอร์มาร์เก็ต

บริษัทค้าปลีกขนาดใหญ่ เช่น Woolworths และ Coles ตอบโต้ต่อข้อกล่าวหาและการสอบสวนดังนี้:

• ปฏิเสธการโก่งราคา: บริษัทอ้างว่าราคาสินค้าที่สูงขึ้นเป็นผลมาจาก ต้นทุนการดำเนินงานที่สูงขึ้น เช่น ค่าแรง ค่าพลังงาน และปัญหาห่วงโซ่อุปทาน ไม่ใช่เพราะการแสวงหากำไรเกินควร

• การฟ้องร้องในศาล: บริษัทเผชิญกับการถูกดำเนินคดีจาก ACCC ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับ การโฆษณาที่ทำให้เข้าใจผิด เกี่ยวกับการลดราคา (เช่น กรณี 'Prices Dropped' หรือ 'Down Down')

• การล็อบบี้ (Lobbying): บริษัทเหล่านี้ใช้ทรัพยากรจำนวนมากในการล็อบบี้รัฐบาลและหน่วยงานกำกับดูแล เพื่อลดผลกระทบของการปฏิรูปกฎหมายที่จะเข้ามาควบคุมกำไรและวิธีการดำเนินธุรกิจของตน

---

สิ่งที่เกี่ยวข้องกับประชาชน

การต่อสู้ครั้งนี้เป็นตัวอย่างสำคัญที่รัฐบาลเข้าแทรกแซงตลาดโดยตรงเพื่อ "ผลประโยชน์สาธารณะ":

• ความมั่นคงด้านอาหาร (Food Security): การต่อสู้เพื่อราคาที่เป็นธรรมไม่ได้ช่วยแค่ผู้บริโภค แต่ยังช่วย เกษตรกรและซัพพลายเออร์ ที่ต้องขายผลผลิตให้ซูเปอร์มาร์เก็ตในราคาที่ไม่เป็นธรรม

• การคุ้มครองผู้บริโภค: ประชาชนจะได้รับความมั่นใจมากขึ้นว่าตนจะไม่ถูกเอาเปรียบจากบริษัทที่มีอำนาจเหนือตลาด ซึ่งเป็นหัวใจหลักของการบรรเทา วิกฤตค่าครองชีพ ที่ส่งผลกระทบต่อครัวเรือนทุกระดับ

การดำเนินการของออสเตรเลียจึงกลายเป็น แม่แบบ ให้กับประเทศอื่น ๆ ที่กำลังเผชิญหน้ากับความท้าทายในการควบคุมอำนาจของบริษัทยักษ์ใหญ่ในยุคเงินเฟ้อสูง

https://www.reuters.com/business/retail-consumer/australian-regulator-sues-woolworths-coles-over-discount-pricing-claims-2024-09-22/

https://insightplus.bakermckenzie.com/bm/dispute-resolution/australia-illusory-discount-pricing-accc-files-proceedings-against-woolworths-and-coles

https://www.sbs.com.au/news/article/coles-and-woolworths-to-fight-claims-their-price-drop-campaigns-are-misleading/4vgp03oaq